Przyczyny i objawy radikulopatii

Prawie każda osoba, przynajmniej raz, ma do czynienia z tak nieprzyjemnym uczuciem, jak ból pleców. Ponad połowa wszystkich pracujących bóle te występują regularnie i trwają dłużej niż jeden dzień. Przyczyn bólu pleców jest wiele, jedną z nich jest radikulopatia (przestarzała nazwa) lub zespół korzeniowy. Ta choroba jest również nazywana zapaleniem korzonków nerwowych..

Radiculopathy - co to jest?

Zespół korzeniowy lub radikulopatia, kod ICD 10 to choroba neurologiczna spowodowana procesami zwyrodnieniowymi kręgosłupa. Objawy rwy kulszowej powodują uszkodzenie, stan zapalny, uszkodzenie korzeni nerwów rdzeniowych. Problem może wystąpić zarówno w jednym kręgosłupie, jak iw kilku. Pierwsze objawy zespołu korzeniowego są zwykle wyrażane przez przygnębiający ból na całej długości kręgosłupa, a nawet ciała i narządów, słabe napięcie mięśniowe, mrowienie i / lub drętwienie.

Przyczyny zespołu korzeniowego

  • Główną przyczyną radikulopatii jest osteochondroza. Ale następujące czynniki mogą również powodować chorobę:
  • złe warunki pracy i ciężka praca fizyczna;
  • hipotermia ciała;
  • dziedziczność;
  • płaskostopie;
  • różne długości nóg;
  • nadwaga
  • niewłaściwie dopasowane buty;
  • brak odpowiedniego odżywiania.

Również zapalenie korzonków nerwowych może wywołać następujące choroby pleców:

  • osteochondroza;
  • przepuklina międzykręgowa;
  • deformująca spondylarthrosis;
  • złamanie kompresyjne kręgosłupa;
  • kręgozmyk;
  • spondyloza z brzeżnymi osteofitami;
  • uraz kręgosłupa;
  • guzy kręgosłupa (kostniakomięsak, naczyniak krwionośny, nerwiak itp.)
  • gruźlicze zapalenie stawów kręgosłupa
  • procesy zakaźne organizmu
  • wrodzone anomalie kręgów.

Dyskogenna radikulopatia pojawia się zawsze w wyniku przepuklin międzykręgowych.

Zespół korzeniowy nie rozwija się natychmiast, ale jako powikłanie po szeregu czynników lub chorób organizmu. Istnieje również możliwość przejścia choroby do postaci przewlekłej. W tej postaci proces zapalny w korzeniach będzie ciągły i zakończy się utratą wrażliwości i utratą funkcjonalności, zanikiem mięśni..

Odmiany radikulopatii

W zależności od umiejscowienia zajętego nerwu rozróżnia się kilka rodzajów zapalenia korzonków nerwowych:

  • Zespół korzeniowy kręgosłupa szyjnego - występuje w następstwie przepukliny, wypukłości lub zwyrodnienia krążka międzykręgowego, choroby zwyrodnieniowej stawów, zwężenia foraminal i innych patologii. Pojawia się nieoczekiwanie.
  • Zespół korzeniowy kręgosłupa piersiowego - objawia się w okolicy klatki piersiowej. Przyczyną zapalenia korzonków piersiowych są zmiany zwyrodnieniowe, wypukłość i przepuklina dysku, choroba zwyrodnieniowa stawów, osteofity, zwężenie. Może być konsekwencją chorób zakaźnych, hipotermii, osteochondrozy, urazów lub nagłych ruchów.
  • Najczęstszym przypadkiem tej choroby jest zespół korzenia lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa. Może być chroniczny. Wywołują radikulopatię tego kręgosłupa, w większości przypadków niszczące procesy w więzadłach i zmianach stawowych. Może być wynikiem osteochondrozy, przepukliny i innych chorób.
  • Zespół korzeniowy kręgosłupa lędźwiowego - wyróżnia się trzy rodzaje rwy kulszowej lędźwiowej: lumbago, liuboishelgia i rwa kulszowa. Radikulopatia lędźwiowa jest spowodowana niewłaściwym leczeniem, zapaleniem stawów, zmianami zwyrodnieniowymi kręgów, zwężeniem, złamaniem kompresyjnym, przepukliną i protruzją dysku, kręgozmykiem.
  • Mieszany zespół korzeniowy.

Istnieje również podział choroby w zależności od ogniska zmiany:

  • Dyskogenna radikulopatia jest konsekwencją deformacji tkanki chrzęstnej wyrosłej na krążkach międzykręgowych, która narusza korzeń. W trakcie tego procesu korzenie ulegają stanom zapalnym, powodując silny ból i obrzęk..
  • Radikulopatia kręgosłupa jest koniecznie chorobą wtórną. Objawia się równolegle ze zwężeniem otworu perforacyjnego, przez który przechodzą korzenie nerwowe. Pod wpływem destrukcyjnych zmian ścieżka, po której poruszają się korzenie, zwęża się i są one ściśnięte, co prowadzi do upośledzenia krążenia krwi i obrzęku.
  • Mieszana radikulopatia.

Ta klasyfikacja choroby umożliwia dokładne rozmieszczenie głównych cech radikulopatii u każdego indywidualnego pacjenta.

Objawy - na co zwrócić uwagę?

Obraz kliniczny zapalenia korzonków nerwowych łączy różne kombinacje objawów podrażnienia korzeni kręgosłupa i utraty jego funkcjonalności. Nasilenie choroby zależy od stopnia kompresji korzenia i indywidualnych cech struktury korzenia.

Istnieje kilka niuansów objawów związanych z zapaleniem korzeni, na które należy zwrócić uwagę:

  1. Narastający zespół bólowy:
  • - Podczas ruchu - chodzenie, zmiana pozycji ciała, schylanie się i skręcanie, podnoszenie nogi.
  • - Od wibracji - kaszel, śmiech, podróż w transporcie.
  • - Podczas próby wywierania nacisku na dotknięty obszar.

Radikulopatia kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego objawiająca się następującymi cechami:

  • - Połączenie bólu z parestezjami (mrowienie, pieczenie, drętwienie itp.).
  • - Związek bólu z ruchami.
  • - Obecność obszarów uszczelnienia mięśni i deformacji skoliozy w okolicy lędźwiowej lub lędźwiowo-krzyżowej.

Na co należy zwrócić uwagę, aby określić rodzaj zapalenia korzonków nerwowych:

  1. Ból nie pojawia się w jednym miejscu, ale może „wędrować” po całym ciele. W zależności od lokalizacji bólu można określić lokalizację zapalenia korzonków nerwowych:

Radikulopatia kręgosłupa szyjnego wyraża się następującymi objawami:

  • - okolica tyłu głowy, czoła i skroni;
  • - łopatki i ramiona;
  • - ręce.

Objawy radikulopatii klatki piersiowej:

  • - ból w mostku, pod lewym łopatką;
  • - ból pleców.

Objawy radikulopatii okolicy lędźwiowej i lędźwiowo-krzyżowej:

  • - okolice odcinka lędźwiowego i krzyżowego;
  • - pośladki i pachwiny;
  • - uda, łydki stopy.
  1. Utrata wrażliwości jest częstym objawem w zespole korzeniowym, wskazującym, że proces zwyrodnieniowy nerwu trwa długo i rozpoczął się proces śmierci.
  2. Dystrofia mięśniowa jest kolejnym charakterystycznym objawem zapalenia korzonków nerwowych. A to znak, że nerw jest już na ostatnim etapie śmierci, a mięśnie nie mogą sobie poradzić ze swoim zadaniem, co prowadzi do naruszenia harmonii ruchu.

Jeśli masz te objawy samodzielnie lub w grupie, zdecydowanie powinieneś udać się do lekarza. Pomoże to zidentyfikować chorobę w zarodku i zapobiegnie powikłaniom..

Rozpoznanie radikulopatii

Aby leczenie rwy kulszowej było skuteczne, konieczne jest nie tylko postawienie trafnej diagnozy, ale także ustalenie źródła problemu. Dopiero po zbadaniu pacjenta przez lekarza, po przeanalizowaniu wyników niezbędnych badań laboratoryjnych i zapoznaniu się z wynikami radiografii (popularna i niedroga metoda) lub MRI (bardzo dokładna metoda międzynarodowa - pokazuje najbardziej pouczający i szczegółowy wynik).

Należy pamiętać, że tylko wykwalifikowany lekarz może postawić diagnozę, potwierdzić lub odrzucić. I dopiero potem można rozpocząć leczenie zespołu korzeniowego..

Leczenie zespołu korzeniowego

Leczenie zapalenia korzeni wymaga poważnego, kompetentnego i odpowiednio dobranego leczenia. Aby wyeliminować chorobę, nie wystarczy złagodzić objawy i wyeliminować ból, konieczne jest wyleczenie źródła zespołu korzeniowego..

Leczenie dobierane jest indywidualnie iw zależności od ciężkości stanu pacjenta oraz wyników badań jego złożoność i metody mogą się różnić:

  • - leczenie zachowawcze lekami - leki przeciwbólowe, niesteroidowe, uśmierzające skurcz, witaminy z grupy D itp..
  • - zabiegi dodatkowe - terapia ruchowa, refleksologia, masaż i automasaż, fizjoterapia, laseroterapia itp..
  • - interwencja chirurgiczna - stosowana tylko w ciężkich przypadkach, gdy leczenie innymi metodami nie daje pożądanego rezultatu lub stan pacjenta wymaga drastycznych działań.

Podczas leczenia zaleca się przestrzeganie leżenia w łóżku - to łagodzi ból i zmniejsza napięcie pleców.

W żadnym wypadku nie musisz samoleczenia, wszystkie zabiegi, w tym metody tradycyjnej medycyny, powinny być przepisane i uzgodnione ze specjalistą.

Radikulopatia kręgosłupa szyjnego: objawy, zespoły i leczenie radikulopatii szyjki macicy

Ból szyi jest bardzo częstą dolegliwością, dotykającą około 20-40% dorosłych. Jedną z głównych przyczyn tego objawu jest zapalenie korzonków szyjki macicy lub radikulopatia szyjki macicy (szyjki macicy).

Radikulopatia szyjna to zbiór objawów, które obejmują neurogenny ból szyi i obręczy barkowej, bóle głowy i promieniujący ból kończyn górnych spowodowany uciskiem struktur nerwowych w odcinku szyjnym kręgosłupa. Ból karku, który jest powodem chodzenia do lekarza, pojawia się okresowo u 10-12% osób starszych, a około 5% w populacji ma mniej lub bardziej długotrwałą niepełnosprawność. Szczyt zachorowań przypada na 50-55 lat.

Najczęstsza radikulopatia kręgosłupa szyjnego spowodowana zmianami w kręgosłupie i tkankach przykręgowych. Czasami przyczyną radikulopatii szyjki macicy może być półpasiec, cukrzyca, guzy, zapalenie naczyń, sarkoidoza, ale zwykle chorobom tym towarzyszą inne charakterystyczne objawy, które można wykluczyć po dokładnym badaniu ogólnym i neurologicznym, przy pomocy dodatkowych badań.

W przyszłości rozważymy radykulopatię kręgosłupa szyjnego..

Objawy radikulopatii szyjki macicy

Radikulopatia kręgosłupa szyjnego najczęściej zaczyna się bez żadnych szczególnych powodów prowokujących. Pacjenci skarżą się na bóle szyi, głowy, barków, ramion. Ból może być zarówno ostry, jak i podostry i występuje najczęściej rano, ale okresowo może występować w ciągu dnia. Charakterystycznym objawem jest również uczucie sztywności mięśni szyi..

Podczas badania pacjentów z radikulopatią szyjki macicy ujawnia się ograniczona ruchomość odcinka szyjnego kręgosłupa i napięcie mięśni szyjnych - przykręgosłupowych (przechodzących wzdłuż kręgosłupa), górnych odcinków mięśnia czworobocznego (płaskie, szerokie mięśnie powierzchowne umiejscowione w tylnej części szyi i górnej części pleców). Ból w radikulopatii szyjki macicy nasila się wraz z napięciem tych mięśni, kaszlem, kichaniem, może promieniować do ramienia, barku i okolicy międzyłopatkowej. Strefa napromieniania bólu zależy od umiejscowienia zmiany. W strefie unerwienia uciśniętych korzeni nerwowych możliwe jest uczucie drętwienia i mrowienia. osłabienie i zaburzenia ruchu w chorej kończynie. Ogólnie uczucie drętwienia wykrywane jest w 50-80% przypadków, osłabienie mięśni - w około 1/3 przypadków, zmiany odruchowe - w 70%.

Czasami u pacjentów z radikulopatią występuje ucisk na rdzeń kręgowy szyjny, co może prowadzić do mielopatii.

Radikulopatia kręgosłupa szyjnego - etiologia i patogeneza

Etiologia radikulopatii kręgosłupa szyjnego obejmuje przepuklinę krążka międzykręgowego, zwężenie kręgosłupa, tworzenie osteofitów w kręgach, spondylozę szyjną i spondyloartrozę. Bezpośrednią przyczyną całego zespołu zespołów bólowych w radikulopatii szyjnej jest ucisk (ucisk) korzeni kręgosłupa, naczyń krwionośnych, a także rdzenia kręgowego i splotów naczyniowych. Ucisk może być spowodowany przepukliną dysku, rzadziej występem, osteofitami w kręgach i stawach międzykręgowych. Kręgozmyk może powodować te same konsekwencje. Możliwe są inne przyczyny radikulopatii, w tym urazy kręgosłupa, choroby zakaźne i onkologiczne.

Przepukliny międzykręgowe mogą być przyśrodkowe (środkowe) - występują dość rzadko i mogą prowadzić do ucisku rdzenia kręgowego (mielopatia), ale praktycznie nie powodują bólu. Ucisk korzeni kręgosłupa i silny ból są charakterystyczne dla przepuklin bocznych (bocznych). Częściej przepuklina dysku jest wykrywana na poziomie kręgowych segmentów motorycznych (VMS) C5-C6 i C6-C7, co prowadzi do pokonania korzeni odpowiednio C6 i C7.

Najczęściej dotknięty korzeń szyjny C7 (60% przypadków), rzadziej - C6 (do 20% przypadków), co tłumaczy się większym obciążeniem dolnych stawów kręgosłupa szyjnego.

Bezpośrednią przyczyną bólu w radikulopatii weterynaryjnej szyjki macicy są dwa czynniki: podrażnienie receptorów bólowych (nocyceptorów) w zewnętrznych warstwach uszkodzonego krążka i otaczających tkanek oraz uszkodzenie włókien nerwowych korzenia w wyniku ucisku, zapalenia i obrzęku, niedożywienie w otaczających tkankach.

Zespołowi korzeniowemu w radikulopatii szyjnej często towarzyszy tworzenie bolesnych punktów spustowych w mięśniach szyi, obręczy barkowej, ramion, co może dodatkowo nasilać zespół bólowy.

Zespoły uciskowe w radikulopatii szyjki macicy o różnej lokalizacji

W zależności od lokalizacji miejsca naruszenia lub podrażnienia korzenia nerwu objawy radikulopatii szyjki macicy są nieco inne. Na podstawie objawów klinicznych można wyróżnić następujące radikulopatie, w zależności od lokalizacji źródła zespołu bólowego..

Radikulopatia C2-C4

Po pokonaniu górnych korzeni szyjnych najczęściej diagnozuje się spondylozę. Zaburzenia ruchowe są rzadkie. Ból jest zlokalizowany:

  • z porażką korzenia C2 - w okolicy potylicznej od otworu wielkiego do korony
  • z porażką korzenia C3 - w okolicy małżowiny usznej, wyrostka sutkowatego, kąta żuchwy, zewnętrznej części potylicy
  • z porażką korzenia C4 - głównie w szyi i obręczy barkowej

Radikulopatia C5

Zajęcie korzenia C5 występuje w około 5% przypadków radikulopatii szyjki macicy i jest zwykle spowodowane przepukliną dysku C4-C5. Radikulopatia C5 objawia się następującymi objawami klinicznymi:

  • ból jest zlokalizowany w szyi, obręczy barkowej i przedniej powierzchni górnej części barku
  • zaburzenia wrażliwości są wykrywane na zewnętrznej powierzchni barku
  • możliwy niedowład mięśni w okolicy barku, osłabienie odruchów mięśnia dwugłowego ramienia i mięśnia brachioradialis

Radikulopatia C6

Uszkodzenie korzenia C6 obserwuje się w około 20-25% przypadków radikulopatii szyjki macicy i częściej jest wynikiem przepukliny dysku C5-C6. Radikulopatia C6 objawia się następującymi objawami klinicznymi:

  • ból wzdłuż zewnętrznej krawędzi barku i tylno-bocznej powierzchni przedramienia do palców I-II
  • zaburzenia czucia wzdłuż bocznej powierzchni dłoni, zwłaszcza w okolicy palców I i II
  • niedowład w pierwszej kolejności może wpływać na mięsień bicepsa barku, znacznie rzadziej - inne mięśnie przedramienia i dłoni;
  • możliwe zmniejszenie odruchów ścięgnistych mięśnia dwugłowego ramienia i mięśnia ramiennego

Radikulopatia C7

Uszkodzenie korzenia C7 obserwuje się w około 60% przypadków radikulopatii szyjki macicy, częściej w połączeniu z przepukliną dysku C6-C7. Radikulopatia C7 objawia się następującymi objawami klinicznymi:

  • ból z tyłu przedramienia;
  • zaburzenia wrażliwości są zlokalizowane w okolicy palców III i IV ręki;
  • niedowład obejmuje przede wszystkim mięsień trójgłowy, ale może to dotyczyć również mięśnia zębatego przedniego, mięśnia piersiowego większego, najszerszego grzbietu, a także mięśni przedramienia i dłoni;
  • zmniejszony odruch ścięgna z triceps ramienia.

Należy zaznaczyć, że w radikulopatii C7 opisywane jest zjawisko pseudomyotonii, które charakteryzuje się niemożnością szybkiego rozluźnienia pięści. W przeciwieństwie do prawdziwej miotonii, sam proces rozluźnienia mięśni nie cierpi, ale przy próbie rozluźnienia palców dochodzi do ich paradoksalnego zginania.

Radikulopatia C8

Uszkodzenie korzenia C8 obserwuje się w około 10% przypadków radikulopatii szyjki macicy i częściej jest spowodowane przepukliną dysku C7-T1. Radikulopatia C8 objawia się następującymi objawami klinicznymi:

  • ból wzdłuż przyśrodkowej powierzchni barku i przedramienia
  • zaburzenia wrażliwości są wykrywane głównie na środkowej powierzchni dłoni i małego palca
  • niedowład może wpływać na wszystkie mięśnie dłoni
  • odruch zginaczy palców może się zmniejszyć;

Należy pamiętać, że słabość prostowników i zginaczy ręki nie pozwala na różnicowanie porażki korzeni C6, C7 i C8. Korzenie grzbietowe sąsiednich odcinków szyjnych są często połączone wewnątrzoponowymi włóknami komunikacyjnymi. Połączenia między korzeniem tylnym a leżącym powyżej odcinkiem szyjnym są szczególnie stałe. W związku z tym błędna lokalizacja poziomu uszkodzenia jest możliwa o 1 segment wyżej niż jest w rzeczywistości..

Leczenie radikulopatii szyjki macicy

Interwencja chirurgiczna w przypadku radikulopatii szyjki macicy jest wskazana tylko w przypadku objawów ucisku rdzenia kręgowego (spondylogenna mielopatia szyjki macicy) i silnego bólu.

U zdecydowanej większości pacjentów z radikulopatią kręgosłupa szyjnego leczenie zachowawcze daje dobre wyniki. Głównym zadaniem na pierwszym etapie leczenia jest uśmierzenie bólu. Stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), które mają działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne. NLPZ należy stosować od pierwszych godzin wystąpienia choroby. O wyborze leku decyduje stosunek jego skuteczności i bezpieczeństwa. Aby zmniejszyć nasilenie zespołu bólowego i poprawić stan pacjenta, można zastosować niektóre leki z grupy leków przeciwdrgawkowych i przeciwdepresyjnych (o czasie trwania zespołu bólowego powyżej 6-7 tygodni). W celu złagodzenia ostrego bólu stosuje się również złożone preparaty witaminowe z grupy B (B1, B6, B12), które mają pozytywny wpływ na procesy zachodzące w układzie nerwowym (metabolizm, metabolizm mediatorów, przenoszenie podniecenia) oraz na regenerację uszkodzonych nerwów.

W ostrym okresie wskazane jest unieruchomienie szyi miękkim lub półsztywnym kołnierzem (szczególnie w nocy), którego okres należy ograniczyć do kilku dni

Następnie przeprowadzana jest fizjoterapia, refleksologia, masaż, gimnastyka lecznicza. W zespole bólu przewlekłego wymagane jest kompleksowe podejście psychofizjologiczne, uwzględniające znaczenie zarówno czynników obwodowych, jak i psychologicznych w powstawaniu bólu..

Plaster medyczny NANOPLAST forte - zwiększający skuteczność i jakość leczenia radikulopatii

Należy zaznaczyć, że NLPZ charakteryzują się stosunkowo dużym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, takich jak niestrawność, krwawienie z przewodu pokarmowego, zaburzenia czynności wątroby, bóle głowy, zaburzenia czynności nerek itp. Dlatego też nowoczesne leki cieszą się dużym zainteresowaniem pacjentów i specjalistów, które umożliwiają przy kompleksowym stosowaniu zmniejszenie dawki NLPZ, skrócenie czasu ich stosowania, zwiększenie skuteczności leczenia, a jednocześnie nie powodują skutków ubocznych. Jednym z tych leków jest nowy terapeutyczny plaster przeciwzapalny NANOPLAST forte.

Plaster medyczny NANOPLAST forte wykazał wysoką skuteczność w leczeniu różnych schorzeń kręgosłupa. Pozwala złagodzić ból i stany zapalne, poprawić krążenie krwi w dotkniętym obszarze, zmniejszyć dawkę środków przeciwbólowych i przeciwzapalnych oraz zwiększyć ich skuteczność.

Aby złagodzić ostre objawy w leczeniu radykulopatii kręgosłupa szyjnego, plaster medyczny stosuje się od 3 do 5 dni. Czas trwania leczenia w przypadku przewlekłego przebiegu choroby wynosi od 9 dni. Zwykle zaleca się stosowanie plastra leczniczego rano o godzinie 12:00, ale można go nakleić wieczorem..

W leczeniu radikulopatii szyjki macicy plaster leczniczy NANOPLAST forte nakłada się na zaburzoną okolicę szyi, omijając powierzchnię przednią, zwłaszcza strefę tętnic szyjnych i węzłów chłonnych. Zaleca się kurację trwającą 9 dni lub dłużej. Zwykle zaleca się stosowanie plastra rano o godzinie 12, ale można go nakładać wieczorem..

Wysoka skuteczność, niepowtarzalność składu, długotrwały (do 12 godzin!) Efekt terapeutyczny, łatwość stosowania oraz przystępna cena sprawiają, że NANOPLAST forte jest środkiem z wyboru w leczeniu różnych postaci radikulopatii..

Dyskogenna radikulopatia kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego

Zespół objawów, które pojawiają się, gdy wiązka włókien nerwowych biegnących od rdzenia kręgowego do kończyn jest podrażniona lub ściśnięta, to ciężka patologia wywołana przepukliną dysku.

Co to jest radikulopatia?

W historii choroby każdego, kto jest podatny na ból spowodowany radylukopatią szyi lub dolnej części pleców, znajduje się lista licznych niepowodzeń w pracy narządów i narządów, które łącznie doprowadziły do ​​pojawienia się ciężkich uszkodzeń kręgosłupa. Wiek, brak aktywności fizycznej, zaburzenia metaboliczne skutkujące zaburzeniami najważniejszych narządów i układów, urazy i hipotermia, osłabienie układu odpornościowego - wszystko to prowadzi do ogólnoustrojowych zaburzeń normalnego funkcjonowania organizmu.

Podrażnienie lub ucisk korzeni rdzenia kręgowego, zwane zapaleniem korzonków, to tylko zewnętrzne objawy innych chorób, osteochondrozy czy przepukliny krążka międzykręgowego, co stało się jego bezpośrednią konsekwencją. Różnorodne główne przyczyny (od urazów kręgosłupa i chorób narządów wewnętrznych po guzy obwodowego układu nerwowego) świadczą o braku niezależności radikulopatii, niemożności jej leczenia jako odrębnej choroby.

Tradycyjnie radikulopatia to zespół objawów, które występują w przypadku uszkodzenia wiązki włókien nerwowych, co dla niespecjalistów to nazwa choroby.

Przyczyny dyskogennej radikulopatii

Ból w radikulopatii jest spowodowany nie tylko oczywistymi przyczynami, które można zdiagnozować, ale także całym zespołem zaburzeń w organizmie, w których występują zaburzenia w funkcjonowaniu układów i narządów (metabolizm, układ hormonalny, trawienie, krążenie), prowadzące do pojawienia się chorób kręgosłupa i jego poważne patologie. Dyskogenna radikulopatia jest zwykle związana ze zmianami zwyrodnieniowo-dystroficznymi w krążku międzykręgowym, ale przyczyny zapalenia korzonków nerwowych mogą być różne.

Główną przyczyną każdej radikulopatii jest osteochondroza kręgosłupa, której bezpośrednią konsekwencją jest wypukłość lub przepuklina krążka międzykręgowego. Przyczyną pojawienia się osteochondrozy jest szereg obiektywnych przyczyn, w tym:

  • zaburzenia metabolizmu i równowagi mineralnej i witaminowej,
  • procesy zwyrodnieniowo-dystroficzne w aparacie więzadłowym i dyskach w wyniku zaburzeń,
  • czynniki towarzyszące (aktywność fizyczna, brak aktywności fizycznej, hipotermia),
  • patologie naczyniowe,
  • niższość genetyczna kręgosłupa w adaptacji do pozycji wyprostowanej.

Wszystko to razem prowadzi do osteochondrozy, osłabienia mięśni, patologii kości skutkujących niszczącymi procesami w krążkach międzykręgowych, które przy obciążeniu kręgosłupa przyjmują rolę naturalnego amortyzatora..

Brak poprzednich właściwości kręgów staje się przyczyną wypukłości, a następnie przepukliny międzykręgowej. Ta choroba jest w zasadzie konsekwencją wypukłości dysku lub przepukliny..

Objawy patologii

Głównym objawem obu typów zapalenia korzonków nerwowych jest ból, czasami tak silny, że pacjenci nie mogą pracować ani spać. Najczęściej to nieznośny ból staje się warunkiem koniecznym do poszukiwania pomocy medycznej, co jest najgorsze - w końcu próbowano złagodzić wszystkie domowe środki zaradcze, które w tym przypadku praktycznie nie przynoszą rezultatu.

Radikulopatia do tego czasu uzyskuje dodatkowe objawy charakterystyczne dla miejsca lokalizacji, dzięki czemu lekarz zwykle nie ma trudności z dokładnym ustaleniem, gdzie nastąpiło uszczypnięcie.

Rodzaje chorób

Istnieją dwie główne formy zapalenia korzonków nerwowych - dyskogenne i wertebrogenne. Różnica między tymi formami dotyczy obszaru dotkniętego chorobą. W przypadku kręgosłupa dotyczy to kręgu, dyskogennego - krążka międzykręgowego.

Kręgowe zapalenie korzonków nerwowych jest zawsze zmianą wtórną na tle już uformowanego zwężenia otworu otworowego, przez który przechodzą korzenie kręgosłupa. Stan ten jest zawsze cięższy niż dyskogenny, gdzie objawem choroby jest deformacja tkanki chrzęstnej krążka międzykręgowego..

Wbrew powszechnemu przekonaniu lokalizacja objawów bólowych zapalenia korzonków nerwowych nie zawsze znajduje się w okolicy lędźwiowo-krzyżowej, termin radikulopatia (radiculitis) jest używany do określenia rodzaju ciężkiej choroby wynikającej z ucisku na rdzeń kręgowy lub jego podrażnienia.

Klęska może dotknąć jednego lub więcej wiązek włókien nerwowych wychodzących z kręgosłupa, znajdować się w dowolnym z jego oddziałów i być spowodowana wieloma przyczynami. Jego istotą jest najsilniejszy zespół bólowy, który powoduje przejściową niepełnosprawność człowieka.

Naruszeniu włókien nerwowych w dyskogennym zapaleniu korzonków towarzyszy proces zapalny i obrzęk tkanek, podczas gdy kręgosłup jest naruszeniem niewielkiego otworu, który jest patologicznie zwężony. W zależności od tego, w której części kręgosłupa nerwy są podrażnione w chorobie zwyrodnieniowej kręgosłupa, radikulopatia dyskogenna, podobnie jak kręgosłup, nazywa się szyjną, piersiową lub lędźwiowo-krzyżową..

Rwa kulszowa szyjki macicy

Charakteryzuje się bólem szyi, który nasila się przy nagłych ruchach. Nasilenie objawów bólowych obserwuje się rano i często przypisuje się niewygodnej pozycji podczas snu lub przeciągowi. W stanie zaniedbania, bez odpowiedniego leczenia, rwa kulszowa szyjki macicy może dawać zwodnicze objawy, które są mylone z zawałem mięśnia sercowego.

Radikulopatia klatki piersiowej

Zapaleniu korzonków w okolicy klatki piersiowej towarzyszy ból obręczy zlokalizowany za mostkiem lub w okolicy dolnych żeber. Pod względem objawów jest bardzo podobny do dusznicy bolesnej. Radikulopatia piersiowa występuje rzadziej niż szyjki macicy lub odcinka lędźwiowego.

Skutkiem zaniedbanych radikulopatii może być szuranie nogami, deformacja kręgosłupa, lordoza i kifoza, skłonność do zmiany, zaburzenia krążenia, parestezja i paraplegia, znaczny spadek napięcia mięśniowego, osłabienie mięśni.

Rwa kulszowa lędźwiowo-krzyżowa

Tradycyjne błędne przekonanie o dominującej lokalizacji zapalenia korzonków nerwowych w okolicy lędźwiowo-krzyżowej opiera się na fakcie, że staje się ono formą nabytą w stanie zaniedbanym. Nawracającym napadom towarzyszy ból nie tylko w dolnej części pleców, ale także w pośladkach i kończynach dolnych. W przypadku radikulopatii dyskogennej nieznośny ból może nie ustępować przez długie, bolesne godziny. Radikulopatia L5 występuje częściej niż inne, ponieważ to na kości krzyżowej koncentruje się cały ładunek masy ciała.

Kiedy L4, L5, S1 są uszkodzone, często spotyka się zjawisko naśladowania bólu. W tym przypadku objawy bólowe przypominają zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalenie otrzewnej, zespół jelita drażliwego, kolkę nerkową, niewydolność nerek..

Uraz S1 porównuje się w kategoriach bólu ze strzałem w plecy, dlatego zespół bólowy nazywany jest „lumbago”. Uszkodzenie kręgu S1 łączy w sobie dwa bardzo silne zespoły bólowe - lumbago i rwę kulszową, z towarzyszącym bólem obręczy, który nasila się nie tylko przy ruchu, ale także przy badaniu palpacyjnym. Przy tej patologii powszechne jest unerwienie otaczającej natury, skurcze mięśni przedniej ściany brzucha, przebarwienia skóry.

Metody leczenia

Chirurgiczne leczenie zapalenia korzonków nerwowych nie jest często stosowane. W większości przypadków jest leczony tradycyjnymi terapiami. Technika leczenia rwy kulszowej jest od dawna rozwijana, a dzięki terminowemu leczeniu daje dobre wyniki..

Terapia lekowa polega na przyjmowaniu leków przeciwzapalnych, które przy tej patologii najlepiej stosować w postaci zastrzyków. Środki zmniejszające przekrwienie śluzówki o działaniu punktowym łagodzą obrzęki, co jest dodatkowym czynnikiem zwiększającym ból.

Niestety, wielu pacjentów próbuje samodzielnie leczyć radikulopatię, przez co choroba może zostać zaniedbana. W celu skutecznego leczenia ważne jest punktualne spotkanie z lekarzem..

Wyzdrowienie można osiągnąć szybciej, jeśli diagnoza jest dokładna. Przy jasno określonej przyczynie radikulopatii możliwa jest ukierunkowana eliminacja przyczyny, która stała się bezpośrednim prowokatorem ataku.

Zachowawcza terapia tej choroby opiera się oprócz leków na kompleksie zabiegów fizjoterapeutycznych, gimnastyce leczniczej, unieruchomieniu uszkodzonego odcinka, terapii manualnej, otarciach, rozciągnięciu kręgosłupa, akupunkturze oraz zastosowaniu specjalnych plastrów.

Istnieją również sprawdzone metody medycyny tradycyjnej, które nie mogą być stosowane jako samodzielna metoda leczenia, ale mogą być stosowane jako integralna część tradycyjnej metody złożonej..

Leczenie radikulopatii L5-S1, uwięźnięcia nerwu kulszowego

RADICULOPATHY L5-S1 (uwięzienie nerwu kulszowego)
Radikulopatia to choroba obwodowego układu nerwowego spowodowana zapaleniem lub uszczypnięciem korzeni rdzenia kręgowego kręgosłupa. Z reguły chorobie towarzyszy silny ból, zmniejszona siła mięśni i zaburzenia czucia. Ta patologia dotyka prawie całej populacji planety. Dlatego mówienie o niej ma ogromne znaczenie..
Radikulopatie dzieli się na kilka typów w oparciu o dwa kryteria. Pierwszy to mechanizm powstawania, drugi to lokalizacja chorego korzenia.

Proces rozwoju patologii może przebiegać zgodnie z typem dyskogennym lub kręgowym:
- discogenny - w którym krążek międzykręgowy o zaburzonej budowie przyczynia się do podrażnienia nerwów rdzeniowych.
- kręgosłup - powstaje w wyniku ucisku korzenia przez osteofity - narośle kostne - lub uszkodzenie trzonów kręgowych.
Rodzaj radikulopatii różni się w zależności od lokalizacji dotkniętych elementów kręgosłupa:

  • Szyjki macicy od C1 do C7 (cervicalis)
  • Klatka piersiowa od T1 do T12 (klatka piersiowa),
  • Lędźwiowy od L1 do L5 (lumbalis),
  • Sacral S1 do S5 (sacralis).
  • Poliradikulopatia - czyli obejmująca kilka części kręgosłupa.

Poziom L5-S1 oznacza uszkodzenie w okolicy piątego kręgu lędźwiowego i pierwszego kręgu krzyżowego. Jeśli funkcjonowanie pierwszego kręgu krzyżowego jest upośledzone, pacjent martwi się bolesnymi odczuciami w dolnej części pleców z powrotem do nogi. Zauważono trudność stania na palcach. Uszkodzenie zwykle charakteryzuje się bólem, który rozprzestrzenia się na pośladki, schodząc z tyłu nogi i sięgając do palców stóp. Pacjent stojąc na pięcie doświadcza charakterystycznego zespołu bólowego.

Radikulopatia L5 - S1 opisuje takie zjawisko jak uszczypnięcie nerwu kulszowego (Nervus ischiadicus) - jednego z najdłuższych w organizmie człowieka, na który składają się włókna L4, L5, S1 kręgów. Zaczynając od splotu lędźwiowo-krzyżowego, dalej rozchodzi się w dwóch kierunkach - nerwach piszczelowym i strzałkowym. Odpowiada za unerwienie kończyn dolnych oraz w przypadku uszczypnięcia i prowadzi do ograniczenia ich ruchu.
Częściej niż inne choroba dotyka pracowników związanych z ciężką pracą fizyczną, a także osób stale znajdujących się w wilgoci lub wodzie (koparki, hydraulicy).

DIAGNOSTYKA

Lekarz wystawia wstępną opinię lekarską na podstawie opisanych przez pacjenta objawów, analizuje nasilenie dolegliwości oraz częstotliwość ich najbardziej uderzających objawów. Po oględzinach przez specjalistę zwykle zaleca się następujące metody badawcze:

  • radiografia - w celu zbadania deformacji kości i wykrycia zmian zwyrodnieniowych w postaci ubytku wysokości przestrzeni międzykręgowej i osteofitów;
  • rezonans magnetyczny - w celu określenia stanu rdzenia kręgowego i ogona końskiego, obszaru otworu międzykręgowego, struktur miękkich, w szczególności tkanki chrzęstnej, lokalizacji i wielkości przepukliny dysku;
  • elektrroneuromyografia - do analizy funkcjonowania włókien mięśniowych. To właśnie ta metoda jest szczególnie ważna w diagnostyce różnicowej neurogennych i pierwotnych chorób mięśni oraz przy planowaniu operacji;
  • elektromiografia igłowa - w celu określenia stopnia uszkodzenia nerwów i stanu korzeni rdzenia kręgowego.

Czasami konieczne jest skontaktowanie się z endokrynologiem lub specjalistą chorób zakaźnych. I oczywiście warto różnicować patologię z chorobami o profilu gastroenterologicznym, kardiologicznymi (aby wykluczyć dusznicę bolesną), onkologicznymi lub urologicznymi (ze względu na podobieństwo objawów z kolką nerkową), a także z chorobą Rotha, zapaleniem koksowym, chromaniem przestankowym.

ETIOLOGIA

Pierwszą, najczęstszą przyczyną uszczypnięcia nerwu kulszowego jest przepuklina dysku w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. Ponadto rozpoznanie radikulopatii L5 - S1 może być spowodowane następującymi czynnikami:

  • Ostre i przewlekłe infekcje;
  • Zatrucie;
  • Hipotermia;
  • Urazy;
  • Wrodzone anomalie kręgosłupa;
  • Nabyte wady kręgosłupa: zapalenie stawów kręgosłupa, spondyloza, kręgozmyk, spondyloartropatia, spondyloartroza;
  • Zespół gruszkowaty;
  • Nowotwory kręgosłupa.

OBJAWOWY

Choroba charakteryzuje się pieczeniem i bólem w tylnej części uda, ostatecznie przenoszącym się w okolice podudzia i stopy. Początek zespołu bólowego jest ostry, pogarszany przez podnoszenie ciężarów i ostry skręt ciała. Pacjent czasami odczuwa drętwienie i pełzające „gęsiej skórki”. Zespół bólowy nasila się podczas chodzenia lub siedzenia na twardej powierzchni. Charakterystyczne jest, że osoba stojąca opiera się na zdrowej nodze, trzymając nogę uszkodzoną w pozycji wymuszonego zgięcia. Podczas badania przy uciskaniu punktów między kręgami L5 i S1 pojawiają się bolesne odczucia.

Rozpoznanie potwierdzają następujące objawy:

  • Lasega - osoba nie jest w stanie powoli podnieść nogi prosto. Wraz z porażką korzeni L 5 i S1 ostry ból pojawia się w momencie osiągnięcia kąta 30-40 stopni, znika, gdy noga jest zgięta w stawach kolanowych i biodrowych;
  • Lerrey (objaw lądowania) - choroba nie pozwala na siedzenie z wyprostowanymi kończynami;
  • Sikara - zwiększony zespół bólowy wzdłuż nerwu strzałkowego podczas poruszania stopą;
  • Turina - ból mięśnia łydki podczas zginania palucha;
  • Test Vengerova - napięcie mięśni brzucha podczas podnoszenia wyprostowanej nogi z pozycji leżącej.

Przy przedłużającym się przebiegu choroby występuje przeciwbólowe skrzywienie kręgosłupa w stronę nie podatną na patologię.

W przypadku zignorowania choroby lub zaniedbania złożoności środków terapeutycznych, radikulopatia L5-S1 może przekształcić się w przewlekłą rwę kulszową z wyraźnym bólem, a nawet doprowadzić do paraliżu kończyn dolnych.

Terapia radikulopatii L5 - S1 - uwięzienie nerwu kulszowego.
Uważamy, że to nie „osteochondroza” (zmiany rentgenowskie) wymaga leczenia, ale ból i ograniczenie ruchomości..

Metody leczenia bólu:

  • łagodzenie leków za pomocą niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Jeśli nie są tolerowane, stosuje się proste leki przeciwbólowe lub kombinacje leków przeciwbólowych i NLPZ;
  • wpływ na mięśniowo-powięziowy (mięśniowo-tonizujący) komponent bólu: stosowanie środków zwiotczających mięśnie, blokada środkowa punktów spustowych i bólowych, masaż i rozluźnienie mięśni spazmatycznych;
  • działanie na przyczynę kręgosłupa - za pomocą refleksologii, farmakopunktury, terapii manualnej. W przypadku zespołu facetów wykonuje się obustronną blokadę stawów międzykręgowych. Powyższe metody należy łączyć z fizjoterapią (elektroforeza lekami, fonoforeza z hydrokortyzonem i laseroterapia).

W przypadku, gdy ból jest już trwały, głównym celem jest nie tyle jego zatrzymanie, co stopniowa poprawa zdolności motorycznych pacjenta..
Ponieważ zmiany zwyrodnieniowe w chrząstce dysków i powierzchniach stawowych stawów międzykręgowych mogą być jednym z czynników przyczyniających się do przejścia zespołu bólowego kręgosłupa do postaci przewlekłej, stosujemy chondroprotektory, które poprawiają metabolizm tkanki chrzęstnej i zwiększają jej odporność, w tym celu zaleca się stosowanie alflutopu (wstrzyknięty domięśniowo lub przykręgowo).

Radikulopatia lędźwiowo-krzyżowa kręgosłupa: nowoczesne podejście do diagnostyki i leczenia

  • SŁOWA KLUCZOWE: zespół bólowy, ból pleców, Milgamma

Radikulopatia lędźwiowo-krzyżowa jest jednym z najcięższych wariantów bólu kręgosłupa, który charakteryzuje się szczególnie intensywnym i uporczywym bólem, któremu zwykle towarzyszy ostre ograniczenie ruchomości [1, 2].

Radikulopatia lędźwiowo-krzyżowa występuje u około 3-5% osób w populacji. Częstość występowania mężczyzn i kobiet jest w przybliżeniu równa, ale jej szczyt u mężczyzn występuje w wieku od 40 do 50 lat, a u kobiet - od 50 do 60 lat. Ryzyko rozwoju radikulopatii kręgosłupa jest zwiększone u osób wykonujących ciężką pracę fizyczną, palaczy, z obciążoną historią rodzinną. Regularna aktywność fizyczna może zmniejszyć ryzyko radikulopatii, ale osoby, które rozpoczną ją po epizodzie dyskogennego bólu pleców, mogą być narażone na większe ryzyko [3–8].

Chociaż radikulopatia stanowi około 5% przypadków bólu pleców, jest najczęstszą przyczyną trwałej niepełnosprawności. Ostry ból pleców (z uwzględnieniem wszystkich jego wariantów) ustępuje samoistnie w ciągu sześciu tygodni u 90% pacjentów. Jednak u co najmniej 30% pacjentów z radikulopatią ból utrzymuje się dłużej niż ten okres [4, 9].

Najczęstszą przyczyną radikulopatii lędźwiowo-krzyżowej jest przepuklina dysku. U młodych pacjentów, ze względu na wyższe ciśnienie śródskórne, jądro miażdżyste łatwo przenika między uszkodzone włókna pierścienia włóknistego, co powoduje częsty rozwój radikulopatii dyskogennej w tej grupie wiekowej. Przepukliny krążków międzykręgowych, zdolne do ściskania korzenia, są tradycyjnie podzielone na trzy typy (rysunek):

1) boczny (przesunięty w kierunku otworu międzykręgowego);

2) ratownik medyczny (środkowo-boczny);

3) mediana [2, 5, 10, 11].

U osób starszych radikulopatia jest częściej powodowana przez ucisk korzenia w kieszonce bocznej lub otworze międzykręgowym z powodu tworzenia się osteofitów, przerostu ścianek stawowych, więzadeł lub innych czynników. Nowotwory, infekcje, spondylopatie dysmetaboliczne łącznie wyjaśniają nie więcej niż 1% przypadków radikulopatii [3, 4, 11, 12]. Przyczyny radikulopatii lędźwiowo-krzyżowej podano w tabeli. 1.

Mechaniczny ucisk korzenia i / lub zwoju kręgosłupa może odgrywać decydującą rolę w inicjacji bólu przepukliny dysku. Jednak uporczywe utrzymywanie się zespołu intensywnego bólu wiąże się nie tyle z czynnikami mechanicznymi, co z wtórnymi procesami toksycznymi, dysimmunologicznymi i dysmetabolicznymi, które są wyzwalane przez wprowadzenie krążka do przestrzeni nadtwardówkowej i wpływ materiału uwolnionego z jądra miażdżystego [13–15]..

Z porównań klinicznych i neuroobrazowych wynika, że ​​nasilenie bólu nie koreluje ze stopniem wysunięcia krążka ani mechaniczną deformacją korzenia [16]. Dane eksperymentalne pokazują, że zmiany zapalne w skompresowanym korzeniu, a zwłaszcza w odpowiednim zwoju rdzeniowym, związane z uwalnianiem fosfolipazy A mogą odgrywać kluczową rolę w rozwoju bólu korzeniowego2, tlenek azotu, prostaglandyna E.2, czynnik martwicy nowotworu alfa, interleukiny itp. Substancje te mogą być wytwarzane przez komórki dysku i wpływać na korzeń, pod warunkiem, że jest między nimi bliski kontakt..

Procesy zapalne mogą być wyzwalane przez odpowiedź immunologiczną, która z kolei jest inicjowana przez kontakt dwóch obcych tkanek (krążka i tkanki okołonerwowej), które normalnie nie stykają się ze sobą. W efekcie prowadzi to do podrażnienia włókien nerwowych, upośledzenia mikrokrążenia, obrzęku wewnątrz- i zewnątrzunerwowego, zmian w charakterystyce neurofizjologicznej korzenia lub blokady przewodnictwa wzdłuż niego, zwyrodnienia aksonów i uszkodzenia komórek Schwanna [16–18]. Ponadto włókna nerwowe w korzeniach mogą być bardziej uczulone na nacisk. W każdym razie to właśnie procesy zapalne występujące w radikulopatii kompresyjnej wywołanej przepukliną dysku mogą wyjaśniać skuteczność znieczulenia zewnątrzoponowego kortykosteroidów. Zespołowi korzeniowemu często towarzyszy powstawanie bolesnych i spustowych punktów na obwodzie (w mięśniach pośladka, uda, podudzia), które mogą odgrywać niezależną rolę w utrzymaniu zespołu bólowego i dlatego wymagają inaktywacji w trakcie leczenia [12].

Zespół bólowy w radikulopatii kręgów jest mieszany. Mechanizm nocyceptywny związany jest z podrażnieniem nocyceptorów w zewnętrznych warstwach uszkodzonego krążka i otaczających tkanek, w tym opony twardej, a także w mięśniach spazmatycznych. Neuropatyczny komponent zespołu bólowego jest związany z uszkodzeniem i podrażnieniem włókien nerwowych korzenia na skutek jego ucisku, zapalenia, obrzęku, niedokrwienia, demielinizacji i zwyrodnienia aksonów. Przewlekłej radikulopatii zwykle towarzyszy psychogenny komponent zespołu bólowego, którego rola w przewlekłości bólu jest niezwykle duża [19, 20]..

Klinicznie, radikulopatia lędźwiowo-krzyżowa charakteryzuje się ostrym lub podostrym rozwojem napadowym (przeszywającym lub przekłuwającym) lub ciągłym silnym bólem, który przynajmniej sporadycznie (na przykład podczas przyjmowania leku Lasegue) promieniuje do dystalnej strefy dermatomu (zespół bólu korzeniowego lub korzonków nerwowych). Bólowi nóg zwykle towarzyszy ból w dole pleców, ale młodzi pacjenci mogą odczuwać tylko ból nogi.

Ból może pojawić się nagle po nagłym, nieprzygotowanym ruchu, uniesieniu lub upadku. Pacjenci ci często mają w wywiadzie nawracające epizody bólu odruchowego (lumbodynia lub rwa kulszowa lędźwiowa). Początkowo ból może być tępy, obolały, ale stopniowo narasta, rzadziej od razu osiąga maksymalne nasilenie. Jeśli radikulopatia jest spowodowana przepukliną dysku, ból zwykle nasila się podczas ruchu, wysiłku, podnoszenia ciężarów, siedzenia na głębokim krześle, długotrwałego przebywania w jednej pozycji, kaszlu i kichania, uciskania żył szyjnych i osłabienia w spoczynku, zwłaszcza jeśli pacjent leży na zdrowym na boki, zginając obolałą nogę w stawach kolanowych i biodrowych.

Podczas badania plecy są często unieruchomione w pozycji zgiętej. Często wykrywa się skoliozę, pogarszaną przez przechylenie do przodu, ale znikającą w pozycji na plecach. Najczęściej jest to spowodowane skurczem kwadratowego mięśnia dolnej części pleców. W przypadku przepukliny bocznej skolioza skierowana jest na stronę zdrową, z przepukliną paramedyczną - na pacjenta. Przechylenie do przodu jest mocno ograniczone i odbywa się tylko kosztem stawu biodrowego. Ostro ogranicza się również skłonność do bolesnej strony. Występuje wyraźne napięcie mięśni przykręgowych, które zmniejsza się w pozycji leżącej.

Charakteryzuje się naruszeniem bólu, temperatury, wibracji i innej wrażliwości (w tym w postaci parestezji, hiper- lub hipoalgezji, alodynii, hiperpatii) w odpowiednim dermatomie, zmniejszeniem lub utratą odruchów ścięgnistych, które są zamknięte przez odpowiedni odcinek rdzenia kręgowego, niedociśnienie i osłabienie mięśni, unerwienie ten kręgosłup (tab.2). Ponieważ w kręgosłupie lędźwiowym w około 90% przypadków przepuklina dysku jest zlokalizowana na poziomie L4 - L5 i L5 - S1, w praktyce klinicznej najczęściej wykrywa się radikulopatię L5 (około 60% przypadków) lub S1 (około 30% przypadków). U osób starszych przepukliny krążków międzykręgowych często rozwijają się na wyższym poziomie, dlatego często mają radikulopatię L4 i L3 [5, 6, 8, 11].

Związek między dotkniętym korzeniem a lokalizacją przepukliny zależy nie tylko od poziomu przepukliny dysku, ale także od kierunku wypukłości. Przepuklina krążka lędźwiowego jest zwykle ratownikiem medycznym i uciska korzeń, który wychodzi przez otwór międzykręgowy jeden poziom poniżej. Na przykład w przypadku przepukliny dysku L4 - L5 korzeń L5 zwykle cierpi. Jeśli jednak przepuklina tego samego krążka jest skierowana bardziej bocznie (w kierunku kanału korzeniowego), spowoduje to ucisk korzenia L4. Jeśli jest skierowany bardziej przyśrodkowo, może prowadzić do kompresji korzenia S1 (ryc. 1). Jednoczesne zajęcie dwóch korzeni po jednej stronie z przepukliną dysku jest rzadkim zjawiskiem, częściej występuje przy przepuklinie dysku L4 - L5 (w tym przypadku cierpią korzenie L5 i S1).

Objawy napięcia, głównie objaw Lasegue, są typowe, ale objaw ten nie jest specyficzny dla radikulopatii. Jednocześnie nadaje się do oceny nasilenia i dynamiki zespołu bólowego kręgosłupa. Objaw Lasegue'a jest wykrywany przez powolne (!) Podnoszenie wyprostowanej nogi pacjenta do góry, spodziewając się odtworzenia radikularnego napromieniania bólu. Przy zajęciu korzeni L5 i S1 ból pojawia się lub gwałtownie nasila się przy uniesieniu nogi do 30-40 °, a przy późniejszym zgięciu nogi w stawach kolanowych i biodrowych przechodzi (w przeciwnym razie może być spowodowany patologią stawu biodrowego lub mieć charakter psychogenny).

Podczas wykonywania techniki Lasegue może wystąpić ból w dolnej części pleców i nogi przy napięciu mięśni przykręgosłupowych lub mięśni tylnych uda i podudzia. Aby potwierdzić korzeniowy charakter objawu Lasegue, noga jest podnoszona do granicy, powyżej której pojawia się ból, a następnie stopa jest silnie zginana w stawie skokowym, co w radikulopatii powoduje promieniowanie korzeniowe bólu. Czasami przy środkowej przepuklinie dysku obserwuje się objaw krzyżowy Lasegue, gdy ból w dolnej części pleców i nogi jest wywoływany przez uniesienie zdrowej nogi. Przy zaangażowaniu korzenia L4 możliwy jest „przedni” objaw napięcia - objaw Wassermana. Jego obecność można powiedzieć, gdy u pacjenta leżącego na brzuchu pojawia się ostry ból w okolicy pachwiny i na przedzie uda, gdy lekarz podnosi wyprostowaną nogę pacjenta do góry, rozluźnia biodro w stawie biodrowym lub zgina nogę w stawie kolanowym.

Kiedy korzeń jest uciskany w kanale korzeniowym (z powodu przepukliny bocznej, przerostu fasady stawowej lub powstawania osteofitów), ból często rozwija się wolniej, stopniowo uzyskując promieniowanie korzeni (pośladek - udo - podudzie - stopa), często pozostaje w spoczynku, nasila się podczas chodzenia i pozostawania w pozycji wyprostowanej ale w przeciwieństwie do przepukliny dysku ustępuje po siedzeniu. Nie pogarsza go kaszel i kichanie. Objawy ciągnięcia są zwykle mniej poważne. Zgięcia do przodu są mniej ograniczone niż w przypadku środkowej lub ratunkowej przepukliny dysku, a ból jest bardziej wyzwalany przez wyprost i rotację. Parestezje są częste, mniejsza tkliwość lub osłabienie mięśni.

Osłabienie mięśni w dyskogennych radikulopatiach jest zwykle łagodne. Ale czasami na tle gwałtownego wzrostu bólu korzeniowego może wystąpić ciężki niedowład stopy (paraliżująca rwa kulszowa). Rozwój tego zespołu związany jest z niedokrwieniem korzeni L5 lub S1 spowodowanym uciskiem naczyń odżywiających korzeń (radiculoischemia). W większości przypadków niedowład ustąpi bezpiecznie w ciągu kilku tygodni..

Ostry obustronny zespół korzeniowy (zespół ogona końskiego) występuje rzadko, zwykle z powodu masywnej przepukliny środkowej (centralnej) dolnej części krążka lędźwiowego. Zespół objawia się szybko narastającym obustronnym asymetrycznym bólem nóg, drętwieniem i niedoczulicą krocza, niedowładem wiotkim dolnym, zatrzymaniem moczu, nietrzymaniem stolca. Ta sytuacja kliniczna wymaga pilnej konsultacji z neurochirurgiem.

Rozpoznanie radikulopatii ustala się przede wszystkim na podstawie charakterystycznych objawów klinicznych. Obecność przepukliny krążka międzykręgowego, zwężenia kanału korzeniowego na odpowiednim poziomie lub innej przyczyny kompresji korzenia można określić za pomocą tomografii komputerowej (CT) lub rezonansu magnetycznego (MRI). Jednak interpretując dane obrazowe, należy wziąć pod uwagę, że u około 2/3 osób, które nigdy nie doświadczyły bólu pleców, te metody badawcze ujawniają pewne zmiany w odcinku lędźwiowo-krzyżowym, często na kilku poziomach. W szczególności u połowy tych osób określa się jednolity symetryczny występ dysku, w jednej czwartej - ogniskowy lub asymetryczny występ, często stwierdza się zwężenie kanału kręgowego i artropatię stawów międzykręgowych. Radikulopatia wyraźnie koreluje jedynie z wyciskaniem krążka, przez co rozumie się skrajny stopień jego wysunięcia, gdy długość występu przekracza szerokość jego podstawy [3–5, 8, 11].

Awaryjna TK lub MRI jest wskazana w przypadku objawów ucisku korzenia ogona końskiego lub zajęcia rdzenia kręgowego, a także w przypadku podejrzenia zakaźnego, nowotworowego lub zapalnego uszkodzenia kręgosłupa. W przypadku braku objawów potencjalnie niebezpiecznych stanów zaleca się wykonanie CT lub MRI z zachowaniem wyraźnego zespołu bólowego w czwartym do szóstego tygodnia przy podejmowaniu decyzji o celowości operacji.

Dane z elektrroneurografii rzadko mają praktyczne znaczenie w przypadku radikulopatii kręgosłupa, ale czasami są ważne w diagnostyce różnicowej ze zmianami nerwu obwodowego lub splotu. Szybkość przewodzenia wzbudzenia wzdłuż włókien motorycznych u pacjentów z radikulopatią zwykle pozostaje normalna, nawet jeśli wykryje się osłabienie w dotkniętym chorobą miotomie, ponieważ uszkodzona jest tylko część włókien w obrębie nerwu. Jeśli dotyczy więcej niż 50% aksonów ruchowych, następuje spadek amplitudy odpowiedzi M w mięśniach unerwianych przez dotknięty korzeń. W przypadku radikulopatii kręgosłupa szczególnie charakterystyczny jest brak fal F o normalnej amplitudzie odpowiedzi M z odpowiedniego mięśnia. Szybkość przewodzenia wzdłuż włókien czuciowych w radikulopatii również pozostaje normalna, ponieważ uszkodzenie korzenia (w przeciwieństwie do uszkodzenia nerwu lub splotu) zwykle występuje w pobliżu zwoju rdzeniowego. Wyjątkiem jest radikulopatia L5. W około połowie przypadków zwoj kręgosłupa piątego korzenia lędźwiowego znajduje się w kanale kręgowym i może mieć na niego wpływ przepuklina dysku, która powoduje następczą degenerację aksonów komórek kręgosłupa. W takim przypadku stymulacja nerwu strzałkowego powierzchownego może skutkować brakiem odpowiedzi S. Elektromiografia igłowa może ujawnić oznaki odnerwienia i reinerwacji w mięśniach unerwianych jednym korzeniem. Badanie mięśni przykręgosłupowych pozwala wykluczyć pleksopatię i neuropatię [21].

Zgodnie ze wskazaniami wykonuje się RTG płuc, badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej i miednicy małej, przestrzeni zaotrzewnowej, urografię wydalniczą, sigmoidoskopię. W przypadku kobiet wymagane jest badanie ginekologa. Kompleksowe badanie może również obejmować kliniczne badanie krwi i ogólne badanie moczu, oznaczenie cukru, elektrolitów, azotu mocznikowego, kreatyniny, wapnia, fosforu, kwasu moczowego i elektroforezy białek surowicy. U mężczyzn mierzy się poziom antygenu specyficznego dla prostaty.

Z biegiem czasu w większości przypadków wielkość przepukliny krążka międzykręgowego i oznaki kompresji korzenia samoistnie zmniejszają się, niezależnie od zastosowanej metody leczenia zachowawczego i wieku. Zdecydowana większość pacjentów z radikulopatią lędźwiowo-krzyżową wraca do zdrowia w ciągu trzech miesięcy. Niemniej jednak niektórzy pacjenci dochodzą do siebie po dłuższym okresie (od trzech do sześciu miesięcy). Jeśli zaostrzenie trwa dłużej niż sześć miesięcy (około 15% pacjentów), można przewidzieć utrzymywanie się objawów klinicznych przez co najmniej następne dwa lata. Rokowanie jest gorsze, gdy korzeń jest ściśnięty w kanale korzeniowym. Prognostycznie korzystnymi czynnikami są brak wyraźnych objawów napięcia, zwężenia kanału kręgowego w badaniu TK lub MR, aktywny udział pacjenta w programach rehabilitacyjnych, brak wyraźnych zaburzeń psychoemocjonalnych oraz wypożyczalnia instalacji [2, 4, 6, 11, 20, 22].

U większości pacjentów z dyskogenną radikulopatią lędźwiowo-krzyżową na tle leczenia zachowawczego możliwe jest uzyskanie znacznej redukcji i ustąpienia zespołu bólowego. Podstawą leczenia zachowawczego radikulopatii, podobnie jak innych rodzajów bólu pleców, są niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), które należy stosować od pierwszych godzin rozwoju choroby, najlepiej pozajelitowo. Przy intensywnym bólu można stosować tramadol w dawce do 300 mg / dobę. Obowiązkowym elementem leczenia powinien być krótki (7-14 dni) cykl leków zwiotczających mięśnie (np. Tyzanidyna lub tolperazon) [2, 23].

Kortykosteroidy są najskuteczniejszym środkiem tłumienia odpowiedzi zapalnej, podczas gdy preferowane jest podawanie zewnątrzoponowe, co powoduje wyższe miejscowe stężenie. Stosowanie kortykosteroidów powoduje znaczne zmniejszenie zespołu bólowego, choć najwyraźniej nie wpływa na odległe wyniki radikulopatii. Skuteczność kortykosteroidów jest większa, gdy zaostrzenie trwa krócej niż trzy miesiące.

Kortykosteroidy można podawać na poziomie dotkniętego chorobą segmentu (najkorzystniej przezskórnego lub transforaminalnego) lub przez otwór krzyżowo-krzyżowy lub pierwszy otwór krzyżowy. Dostęp translaminarny, w którym igła wprowadza się przez mięśnie przykręgowe (z dojścia paramedycznego) lub więzadło międzykręgowe (z dojścia pośrodkowego), jest bezpieczniejszy niż dojście przezotworowe, w którym igła jest wprowadzana przez otwór międzykręgowy. Zaleca się podawanie zewnątrzoponowo kortykosteroidów, które tworzą depot w miejscu wstrzyknięcia, np. Zawiesina hydrokortyzonu (100 mg), przedłużony lek metyloprednizolon - Depo-Medrol (40 mg) lub Diprospan. Kortykosteroid podaje się w tej samej strzykawce ze środkiem miejscowo znieczulającym (na przykład 0,5% roztworem nowokainy). Objętość roztworu podawanego międzywarstwowo wynosi przeważnie do 10 ml, transforaminowo - do 4 ml, do kanału krzyżowo-guzicznego i pierwszego otworu krzyżowego - do 20 ml. W zależności od skuteczności powtarzane wstrzyknięcia wykonuje się w odstępach kilkudniowych lub tygodniowych [24]. W przypadku współistniejącego zespołu mięśniowo-powięziowego blokada punktów bólowych i inaktywacja punktów spustowych może przyczynić się do złagodzenia bólu. Nie ma wystarczających podstaw do stosowania diuretyków lub leków wazoaktywnych w radikulopatii kręgosłupa. Niemniej jednak, jest dopuszczalne przepisywanie pentoksyfiliny ze względu na jej zdolność do hamowania wytwarzania czynnika martwicy nowotworu alfa [25]..

Biorąc pod uwagę mieszany charakter zespołu bólowego, obiecujący wydaje się wpływ nie tylko na nocyceptywną, ale także neuropatyczną składową bólu [26]. Niemniej do tej pory skuteczność leków tradycyjnie stosowanych w bólu neuropatycznym, przede wszystkim leków przeciwdepresyjnych i przeciwdrgawkowych, pozostaje niewystarczająco udowodniona. Tylko kilka niewielkich badań wykazało pozytywny wpływ gabapentyny, topiramatu, lamotryginy [22, 27-29]. Te środki zaradcze były skuteczne, gdy zostały zastosowane wcześnie. Pozytywny efekt można uzyskać przy miejscowym zastosowaniu plastra z lidokainą..

Reszta łóżka jest często nieunikniona w ostrym okresie, ale powinna być ograniczona do minimum. W radikulopatii, podobnie jak w innych typach bólu pleców, szybszy powrót do codziennej aktywności może być czynnikiem zapobiegającym przewlekłości bólu [12]. Gdy stan się poprawia, przystępują do wykonywania ćwiczeń terapeutycznych, zabiegów fizjoterapeutycznych oraz metod łagodnej terapii manualnej, mającej na celu mobilizację i rozluźnienie mięśni, co może pomóc w zwiększeniu ruchomości kręgosłupa. Znana od dawna i nadal popularna trakcja kręgosłupa lędźwiowego okazała się nieskuteczna w badaniach kontrolowanych [2]. Co więcej, w niektórych przypadkach wywołuje pogorszenie, ponieważ powoduje rozciąganie nienaruszonego zablokowanego odcinka (i odpowiednio dekompresję korzenia), ale powyżej i poniżej zlokalizowanych segmentów.

Bezwzględnym wskazaniem do leczenia operacyjnego jest ucisk korzeni ogona końskiego z niedowładem stopy, znieczuleniem okolicy odbytu i narządów płciowych oraz dysfunkcją narządów miednicy. Operacja jest również konieczna, gdy rozwijają się objawy neurologiczne, takie jak osłabienie mięśni. W pozostałych przypadkach przedmiotem dyskusji pozostają kwestie celowości, optymalnego czasu i optymalnej metody leczenia operacyjnego..

Ostatnie szeroko zakrojone badania wykazały, że choć wczesne leczenie operacyjne niewątpliwie prowadzi do szybszego ustąpienia bólu, to po sześciu miesiącach, roku i dwóch latach nie ma przewagi w zakresie głównych wskaźników zespołu bólowego i stopnia niepełnosprawności w stosunku do leczenia zachowawczego i nie zmniejsza ryzyka przewlekłości bólu [30, 31 ]. Ponadto okazało się, że termin interwencji chirurgicznej generalnie nie wpływa na wynik. W związku z tym w niepowikłanych przypadkach radikulopatii kręgosłupa decyzja o leczeniu operacyjnym może zostać opóźniona o sześć do ośmiu tygodni, podczas których należy przeprowadzić odpowiednią (!) Terapię zachowawczą. Zachowanie nasilenia zespołu bólu korzeniowego, ostre ograniczenie ruchomości, odporność na środki zachowawcze w tych okresach mogą być wskazaniami do interwencji chirurgicznej..

W ostatnich latach, obok tradycyjnej discektomii, stosuje się bardziej oszczędne zabiegi chirurgiczne, takie jak mikrodiscektomia, laserowa dekompresja (waporyzacja) krążka międzykręgowego oraz ablacja krążka o wysokiej częstotliwości [32–34]. Na przykład waporyzacja laserowa jest potencjalnie skuteczna w radikulopatii związanej z przepukliną krążka międzykręgowego, przy jednoczesnym zachowaniu integralności pierścienia włóknistego, wybrzuszeniu go o nie więcej niż jedną trzecią wymiaru strzałkowego kanału kręgowego (około 6 mm) oraz jeśli pacjent nie ma zaburzeń ruchowych ani objawów kompresji korzenia ogona końskiego. Minimalnie inwazyjność interwencji poszerza zakres wskazań do niej. Niemniej jednak zasada pozostaje niezmieniona, że ​​interwencja chirurgiczna powinna być poprzedzona optymalną terapią zachowawczą przez co najmniej sześć tygodni..

Stosowanie kompleksu witamin z grupy B.

Jedną z potencjalnych rezerw dla zwiększenia skuteczności leczenia zachowawczego radikulopatii może być stosowanie witamin z grupy B. Działanie antynocyceptywne i przeciwzapalne witamin z grupy B zostało potwierdzone eksperymentalnie na modelach bólu indukowanego chemicznie i termicznie [35]. Stwierdzono, że witamina B.1 samodzielnie lub w połączeniu z witaminami z grupy B.6 i w12 potrafi zahamować przechodzenie impulsów bólowych na poziomie tylnych rogów i wzgórza [36]. Stwierdzono również eksperymentalnie, że kompleks witamin z grupy B wzmacnia działanie norepinefryny i serotoniny, głównych neuroprzekaźników antynocyceptywnych. Dodatkowo, dzięki zwiększeniu syntezy białek pod wpływem witamin z grupy B, można stworzyć warunki do skuteczniejszej regeneracji włókien nerwowych [37]. Sugerowano również, że efekt antynocyceptywny złożonego kompleksu witaminowego może wynikać z hamowania syntezy i / lub blokowania działania mediatorów zapalenia [38]. Laboratoryjne modele bólu wykazały, że witaminy z grupy B mogą nasilać działanie leków przeciwbólowych, co zmniejsza dawkę i czas podawania NLPZ wymagane do odpowiedniego zniesienia bólu i sprawia, że ​​leczenie jest bezpieczniejsze [38].

Jednocześnie wyniki badań klinicznych witamin z grupy B w zespołach bólowych kręgosłupa są sprzeczne. W niektórych badaniach uzyskano niewątpliwy pozytywny efekt, wyrażający się szybszą ulgą w bólu i nasileniem działania przeciwbólowego NLPZ [39, 40]. W innych badaniach nie było wiarygodnych dowodów na skuteczność witamin z grupy B [41]. Jednym z czynników wyjaśniających niespójność wyników jest niejednorodność grup, w których badany był lek: z reguły byli to pacjenci z różnymi typami bólu pleców. Inną wadą przeprowadzonych badań jest ich krótki czas trwania. Zatem pytanie, czy suplementacja witamin wpływa na długoterminowe wyniki radikulopatii, pozostaje niejasne..

W związku z tym przeprowadziliśmy badanie skuteczności kompleksu witamin z grupy B (w postaci preparatu Milgamma produkowanego przez Wörwag Pharma, Niemcy) na stosunkowo jednorodnej grupie pacjentów z dyskogenną radikulopatią lędźwiowo-krzyżową [42]. Do tej grupy pacjentów wybrano na podstawie obecności neuropatycznego komponentu bólu, w którym witaminy z grupy B, jak potwierdzają dane eksperymentalne, mogą być szczególnie skuteczne. Badanie miało charakter prospektywny i umożliwiło ocenę zarówno krótko-, jak i długoterminowego działania leku..

Badaniem objęto pacjentów z umiarkowanym lub silnym bólem (wynik w dziesięciopunktowej wizualnej skali analogowej wynosił co najmniej 4 punkty) z czasem zaostrzenia wynoszącym co najmniej miesiąc. 38 pacjentów podzielono na dwie grupy: jednej przepisano kombinację leku Milgamma + NLPZ (diklofenak), a drugiej tylko diklofenak. Nie stwierdzono istotnych różnic między grupami pod względem wieku, płci, czasu trwania choroby, czasu trwania zaostrzeń, nasilenia zespołu bólowego..

W pierwszej grupie przez 10 dni Milgamma była wstrzykiwana domięśniowo w jednej ampułce dziennie (jedna ampułka zawiera 100 mg chlorowodorku tiaminy, 100 mg chlorowodorku pirydoksyny, 1000 μg cyjanokobalaminy i 20 mg lidokainy). Następnie pacjenci przeszli na doustne przyjmowanie witamin z grupy B - jedną tabletkę Milgamma compositum (jedna tabletka zawiera 100 mg benfotiaminy i 100 mg pirydoksyny) trzy razy dziennie przez 14 dni. W tym samym czasie pacjentom przepisano diklofenak, który podawano domięśniowo w ustalonej dawce (75 mg / dobę) przez pierwsze dziesięć dni, a następnie podawano doustnie w razie potrzeby. W drugiej grupie leczenie ograniczało się do stosowania diklofenaku, który podawano również domięśniowo w stałej dawce (75 mg / dobę) przez pierwsze dziesięć dni, a następnie podawano doustnie w razie potrzeby. W pierwszych 24 dniach badania nie wykonywano fizjoterapii, refleksologii, masażu ani terapii manualnej. Stan pacjentów oceniano w 10. i 24. dniu za pomocą skali ogólnego wrażenia klinicznego, skali bólu pleców, skali zespołu kręgowego, skali bólu neuropatycznego. Ponadto trzy i sześć miesięcy później przeprowadzono wywiad telefoniczny z wykorzystaniem specjalnie zaprojektowanego kwestionariusza..

Pod koniec pierwszej fazy badania (24. dzień) stwierdzono istotne różnice na korzyść skojarzenia preparatu Milgamma z diklofenakiem. Spadek całkowitego wyniku w skali bólu pleców w porównaniu z poziomem wyjściowym z terapią skojarzoną wyniósł 49% w porównaniu z 43% w grupie porównawczej, w której podawano tylko diklofenak. Terapia skojarzona wykazała szybszy spadek następujących pozycji na skali bólu pleców: samoistny ból nóg, ograniczenie zdolności poruszania się i codzienna aktywność. Dopiero na tle terapii skojarzonej takie cechy bólu, jak natężenie, nasilenie bólu, istotnie zmniejszyły się w stosunku do poziomu wyjściowego, a jego tolerancja wzrosła. Ponadto nastąpił bardziej znaczący wzrost kąta uniesienia wyprostowanej nogi, a także możliwości podparcia obu nóg..

Według skali ogólnego wrażenia klinicznego na tle stosowania terapii skojarzonej, istotny efekt odnotowano u 25% pacjentów (wobec 10% w grupie porównawczej), zadowalający (umiarkowany) - u 41% pacjentów (wobec 24%), minimalną poprawę - u 17% ( wobec 41%), brak poprawy - 17% (wobec 25% w grupie porównawczej). Na skuteczność terapii nie wpłynął wiek, początkowa intensywność i czas trwania bólu, obecność objawów wypadania, nasilenie zespołu kręgowego..

Jak wykazał wywiad telefoniczny, trzy miesiące później, ból w dolnej części pleców i / lub nogi był nieobecny lub był uważany za minimalny u 63% pacjentów, którzy otrzymali terapię skojarzoną i u 50% pacjentów, którzy otrzymywali tylko diklofenak. U 19% chorych z pierwszej grupy i 36% chorych z drugiej grupy utrzymywały się silne zespoły bólowe i ograniczenie aktywności ruchowej. Trzech pacjentów z pierwszej grupy i dwóch z drugiej grupy przeszło operację z powodu utrzymującego się intensywnego bólu. Badanie pacjentów po sześciu miesiącach nie wykazało istotnych różnic między grupami ani w częstości, ani w średnim nasileniu głównych objawów klinicznych radikulopatii. W badaniu zwrócono uwagę na wysokie bezpieczeństwo Milgammy.

Uzyskane wyniki wskazują, że kompleks witamin z grupy B (w składzie preparatu Milgamma) może nasilać działanie przeciwbólowe NLPZ i przyczyniać się do szybszej regresji zespołu bólowego w radikulopatii kręgów, skutecznie wpływając na neuropatyczną składową bólu. Jednocześnie po dziesięciodniowym kursie leku Milgamma (domięśniowo) 14-dniowy cykl doustnego podawania tabletek Milgamma compositum może przyczynić się do pełniejszej manifestacji terapeutycznego potencjału leku, nie tylko w krótkim okresie, ale także w średnim okresie. Tym samym włączenie kompleksu witamin z grupy B w postaci preparatu Milgamma może zwiększyć skuteczność zachowawczej terapii radikulopatii..


Aby Uzyskać Więcej Informacji Na Zapalenie Kaletki